Kunst in Architectuur

20 januari 2021

Architectuur en kunst staan nauw met elkaar in verbinding. Er zijn talloze manieren waarop kunst geïntegreerd kan worden in een architectonisch ontwerp. Waar voorheen de focus lag op de traditionele vormen, zoals beeldhouw- en schilderkunst, verschuift dit tegenwoordig naar nieuwere vormen van kunst, zoals digitale gevelkunstwerken en streetart. Door de jaren heen heeft KLUNDER ARCHITECTEN veel verschillende projecten ontworpen waar kunst onderdeel van was. Bij sommige projecten was er sprake van bestaande kunst die mee werd genomen in een nieuw ontwerp, bij anderen werd er een compleet nieuw kunstwerk gemaakt. Hieronder een kleine greep uit onze projecten waarin kunst geïntegreerd is.

Betonnen reliëf kunstwerken

Clusius, Leiden. Dit project bevat een betonnen reliëf kunstwerk van een van de toonaangevende kunstenaars van de wederopbouwkunst, Lex Horn. Het gevelkunstwerk ‘Lucht en Water’, gemaakt in 1959, is bewaard gebleven na de sloop van het oude Clusius Laboratorium. Nadat het betonreliëf een tijd in opslag lag, is deze in 2017 opnieuw boven de entree van het nieuwe Clusius gebouw geplaatst.

Niet alleen bij Clusius is het betonreliëf kunstwerk teruggehangen. Ook ons ontwerp voor nieuwbouwproject President in Den Haag. Op het getransformeerde kantoorpand is het kunstwerk ‘Natuur en Techniek’, van Harry van Laak te zien. Het 15 bij 25 meter grote kunstwerk bevond zich op de zijgevel van het voormalige kantoorpand. Na de sloop van het oude gebouw, is het kunstwerk van de gevel gehaald, gerestaureerd en uiteindelijk op de nieuwe gevel gemonteerd.

Aan de Glashaven in Rotterdam zijn er ook betonreliëf platen bewaard gebleven. Han Rehm heeft in deze schokbeton platen in 1962 gemaakt. In ons ontwerp voor een nieuwe woontoren aan de Glashaven 16 – 70, zijn deze betonplaten meegenomen. In het oude ontwerp waren deze betonreliëf platen aan de zijkant van de balkons te vinden, in ons nieuwe ontwerp worden deze teruggeplaatst op nagenoeg dezelfde positie.

 

hardstenen beelden

In het ontwerp van de Glashaven 16 – 70 zijn niet alleen de betonnen reliëf platen van Han Rehm meegenomen, maar ook de hardsteen beelden van Hendrik Albertus van der Eijnde. Beide gevelbeelden werden geplaatst boven de entree van het kantoorgebouw Hermes, van architect Albert Otten.  Dit pand is gesneuveld in het bombardement van 1940. De twee gevelbeelden van hardsteen, Maas en Rotte, werden na het bombardement van 14 mei 1940 uit het puin gered en liggen sindsdien opgeslagen in het depot van Museum Rotterdam. Deze beelden gaan teruggeplaatst worden bij de entree van de nieuwe woontoren.

 

Murals

Naast alle betonreliëf platen en beelden, zijn er ook nieuwere soorten kunst die verwerkt worden in ontwerpen, bijvoorbeeld bij nieuwbouwwijk Poort 16Hoven in Rotterdam. Op de kopgevel van bouwnummer 7 wordt een streetart mural gerealiseerd door kunstenaars Telmo Miel. Het kunstwerk genaamd “De Knuffel” bevat zowel fotorealistische, abstracte als surrealistische kenmerken. De mural zal de toegang van de woonwijk opvrolijken.

 

Digitale kunst

Wat je ook steeds vaker terug ziet in ontwerpen, zijn digitaal gemaakte kunstwerken. Dit kan variëren van illustraties tot videokunst. Ons project IJburg 49B in Amsterdam bevat een digitaal kunstwerk op de gevel. De maker van het kunstwerk is Arno Coenen, bekend van Mothership; het creatieve bedrijf achter het kunstwerk in de Rotterdamse Markthal. Het kunstwerk op  de gevel van IJburg 49B is een referentie naar de ontstaansgeschiedenis van IJburg als opgespoten land.

Op Kanaleneiland in Utrecht zijn ook gedigitaliseerde kunstwerken te zien. Vier gebouwen hebben de naam gekregen van een Amerikaanse staatsman, corresponderend met de dichtstbijzijnde straat. In de entreehallen van deze gebouwen zijn de beeltenissen van deze mannen afgebeeld met ‘dots’. Zo lijkt het van dichtbij een abstract werk, maar vanaf een afstand is de figuur goed zichtbaar. Dit kunstwerk is uitgevoerd door De Module.

Onlangs is het gevelkunstwerk voor de woontoren Flores onthuld. Flores is door ons ontworpen en onderdeel van de Floriade Expo 2022 in Almere. Het arboretum van Floriade Expo 2022 is de onderlegger van het kunstwerk SYMPOIESIS. SYMPOIESIS is een gigantisch kunstwerk van 100 x 42 m² waar 1800 verschillende bloemen- en boomsoorten die in Hortus worden aangeplant, zijn opgenomen in het kunstwerk. Hortus is de woonwijk waar ons ontwerp voor Flores onderdeel van is. Het kunstwerk is geïnspireerd door wetenschappelijke collecties van gedroogde planten. Het kunstwerk wordt geprint op glazen panelen. Het masterplan voor Floriade is ontworpen door MVRDV, SYMPOIESIS is een samenwerking tussen MVRDV, Arttenders en Alex Verhaest.

 

 

Coolsingel n°75

De Coolsingel is een van de bekendste plekken van Rotterdam. Jarenlang heeft op deze plek het gebouw van De Utrecht gestaan, inmiddels wordt hier gebouwd aan nieuwbouwproject Coolsingel N°75. In het nieuwe ontwerp zijn veel van de originele kunstwerken en andere artistieke elementen geïntegreerd. J. J. P. Oud ontwierp het gebouw en gebruikte in zijn ontwerp primaire kleuren om verticale en horizontale lijnen te benadrukken. Aan de linker- en rechterzijde van het gebouw waren blauwe wanden van geglazuurd metselwerk tegen de belendende bebouwing gesitueerd, zogenaamde boekensteunen.

Deze blauwe eindwanden waren voorzien van twee kunstwerken van Paul Koning, namelijk De Zaaier en De Plukker. Deze twee meter hoge kalkstenen beelden zullen, net zoals de blauwe wanden, teruggeplaatst worden in het nieuwe ontwerp. De beelden die Paul Koning had gemaakt voor het kantoorgebouw aan de Coolsingel stonden symbool voor de opdrachtgever, De Utrecht. Deze had namelijk een boomplanter in het logo.

In de nieuwe entreehal van Coolsingel N°75 worden, in de verticale tuin, de mozaïek kunstwerken van César Domela teruggeplaatst. Hiernaast wordt het herdenkingstableau eervol hersteld. Deze wordt in een verzonken nis opgenomen, uitgevoerd in geanodiseerd metaal en voorzien van verlichting.